فاوست کیست - قسمت ۴

٤- فاوست در ادبيات و نمايش

١٥٨٧                     يوهانس اشپيس : هيستوريا فون دكتر يوهان فاوستن را منتشر کرد.

١٥٨٩                     كريستوفر مارلو: حكايت تراژدي دكتر فاوستوس  را منتشر کرد.

١٥٩٣                     آندر تايل : حكايت د. يوهان فاوستي توسط شاگردش كريستوفر واگنر

١٥٩٩                     گ. آر. ويدمان : داستان حقيقي دكتر فاوست

١٦٠٨                     اولين نمايش درام هاي مارلو به زبان آلماني در شهر گراتس (اطريش)

١٦٧٤                     كتاب نيكولا س فيتسر در بارة فاوست

١٧١٥                     در تئاتر وين زندگي فاوست به نمايش در مي آيد

١٧٢٥                     كتاب يك ناظر مسيحي در بارة فاوست

١٧٣٠                     در تئاتر وين بالرين ها زندگي فاوست را به نمايش مي گذارند

١٧٣٣                     ديالوگي در سرزمين اموات ميان يك ژنرال بازنشستة ارتش فرانسه و دكتر يوهان فاوست دو نفر كه به سحر و جادو و هنر سياه شهرت داشتند.

١٧٤٦                     قديمي ترين نمايش عروسكي و خيمه شب بازي در هامبورگ در بارة زندگي و مرگ دكتر فاوست، كه تا كنون اثبات شده است. در نيمة دوم قرن ١٨ تعداد بيشماري از اين نمايش هاي عروسكي، باله، پانتوميم يا اپرا به نمايش در مي آيند.

١٧٥٩                     كتاب نيمه تمام لسينگ در بارة دكتر فاوست

۱۷۷۲-۱۷۷۵          فاوست اوليه اثر گوته.

١٧٧٦                     مولر نقاش زندگي دكتر فاوست را در رماني در ٥ جلد به تصوير مي كشد.

١٧٧٨                     مولر نقاش در يك درام زندگي فاوست را تشريح مي كند .

١٧٩٠                     چاپ كتاب فاوست اثر گوته.

١٧٩١                     كلينگر كتابي در بارة زندگي و اعمال دكتر فاوست مي نويسد.

١٧٩٧                     يوليوس زودن، دكتر فاوست ، نمايشنامه

١٨٠٤                     خاميسو: سعي در تصوير زندگي دكتر فاوست مي كند.

١٨٠٨                     چاپ تراژدي فاوست اثر گوته -.

١٨١٤                     لوئيز اشپور اپرائي راجع به فاوست مي نويسد .

١٨١٥                     آگوست كلينگرمان يك نمايشنامه راجع به دكتر فاوست مي نويسد.

١٨١٦                     لرد بايرون در كتابي به نام مانفرد سعي در تشريح زندگي فاوست دارد.

١٨٢٦                     پوشكين صحنه هائي از فاوست را مي نويسد .

١٨٢٨                     برليوتس صحنه هائي از زندگي فاوست را در موزيك مي نگارد.

١٨٢٩                     اولين نمايش فاوست (قسمت اول) اثر گوته.

١٨٣٢                     قسمت دوم فاوست اثر گوته چاپ مي شود.

١٨٣٥                     لناو زندگي فاوست را به شعر مي‌سرايد.

١٨٤٦                     برليوتس لعنت بر فاوست را مي نويسد - اوراتوريوم.

١٨٤٧                     هاينه: دكتر فاوست را مي نويسد.

۱۸۴۶-۱۸۴۷           كارل سيمروك چند روايت براي نمايشهاي عروسكي مي نويسد.

١٨٥١                     روبرت شومان چند صحنه از فاوست گوته را براي يك گروه موسيقي مي نويسد.

١٨٥٦                     تورگنيف داستان فاوست را در چند نامه توضيح مي دهد

١٨٥٧                     ليست سمفوني فاوست را مي نويسد.

١٨٥٩                     گوندوس يك اپرا در بارة فاوست مي نويسد.

١٨٦٢                     فيشر تراژدي فاوست را مي نويسد.

١٨٩٨                     اشپيل هاگن رماني در بارة فاوست مي نويسد.

١٩٠٨                     بريوسوف رمان فرشتة آتش را مي نويسد.

١٩١٨                     لوناتشارسكي درام فاوست و شهر را مي نويسد.

١٩١٩                     آوناريوس نمايشنامه اي در بارة فاوست مي نويسد.

١٩٢٠                     بوسوني اپراي دكتر فاوست را مي نويسد.

١٩٢٦                     مورناوس فيلمي در بارة فاوست مي سازد كه در آن گوستا اكمان و اميل ژانينگس و كاميلا هورن نقش آفريني مي كنند.

١٩٣٦                     اولين نمايش اپراي فاوست اثر هرمان رويتر.

١٩٤٠                     بولگاكوف رماني در بارة فاوست مي نويسد با عنوان استاد و مارگريت.

۱۹۴۱-۱۹۴۵           والري فاوست من را مي نويسد.

۱۹۴۳-۱۹۴۴           الزه لا سكر شولر نمايشنامة من و من را مي نويسد.

١٩٤٧                     توماس مان رمان دكتر فاوستوس را از زبان يك دوست مي نويسد.

١٩٤٨                     ورنر اك بالة آبراكساس را مي نويسد.

١٩٥٢                     هانس آيزلر اپرائي در بارة فاوست مي نويسد.

١٩٦٢                     بوتور / پوسور داستان فانتزي فاوست را مي نويسد.

١٩٦٣                     دورل ايرلندي داستان فاوست را تعريف مي كند.

١٩٦٧                     توماسو لا ندولفي كمدي فاوست ٦٧ را مي نويسد.

١٩٦٨                     فولكر براون داستان هانس فاوست را مي نويسد.

١٩٦٩                     آ. پ. گوترزلوه افسانة دوستي را مي نويسد.

١٩٧٣                     راينر كيرش كمدي هاينريش شلا گ هاندز را مي نويسد.

١٩٨٠                     گونتر ماهال حكايت فاوست را مي نويسد.

١٩٨٢                     فرانك بارون افسانه و تاريخ فاوست را مي نويسد.

گوته فاوست را چگونه تصوير و تصور مي كرده است؟

هنگامي كه گوته در پائيز ١٧٧٥ وارد شهر وايمار شد ، دستنوشتة خود را در بارة درام فاوست بهمراه آورد و گاهي آن را براي دوستان و آشنايان مي خواند يا . اينكه دوستان و آشناينش آن را عاريه مي گرفتند تا خود در خانه آن را قرائت كنند . يكي از شنوندگان گوته دوشيزه اي بود به نام لوئيزه فون گونش هاوزن اين دوشيزه خانم از گوته دستنويسش را عاريه مي گيرد تا آن را در خانه قرائت كند. وي بعد از قرائت اين دستنوشته آن را رونويسي كرده و براي خود نگه مي دارد . اصل دستنوشتة گوته نابود شده و از ميان رفته است. ولي دستنويسي كه دوشيزه لوئيزه فون گونش هاوزن از نوشتة گوته تهيه كرده بود، باقي مي ماند و در سال ١٨٨٧ شخصي به نام اريش اشميت در ميان كتب خويش آن را مي يابد و تحت نام فاوست اوليه به چاپ مي رساند . اين كپي از فاوست اوليه،

قديمترين طرح فاوست مي باشد و شرايط زندگي در سال ١٧٧٥ در شهر وايمار را نشان مي دهد .

گوته نوشتن فاوست اوليه را چند سال قبل از آن يعني در سال ١٧٧٣ شروع كرده بود . گوته در سال ١٧٧٤ صفحاتي از آن را براي بويه و كنه بل خوانده بود . موقعي كه گوته وارد شهر وايمار شد، به علت مشغلة زياد از كار در كتاب فاوست دست كشيد و چند سالي سراغ آن را نگرفت. بنابراين فاوست اوليه را ميتوان محصول سالهاي اولية فعاليتهاي نگارشي گوته دانست . اين سالها كه مقارن دورة ادبي طوفان و هجوم هستند، گوته اي را به ما معرفي مي كنند ، كه سر پرسودائي دارد و حس مي كند كه نبوغش وي را دنبال كرده و همه جا او را تعقيب مي كند. گوته با اين احساس و عواطف مانند دوربين عكاسي عمل مي كند و تصاويري از دوران بر مي دارد ولي هنوز بخوبي نمي داند كه اين تصاوير در كل آلبوم چه تأثيراتي خواهند داشت . گوته در اين زمان فقط مسائلي را مي نويسد كه حس مي كند و زندگي مي نامد. بدين ترتيب دو گروه مختلف از تراژدي نوشته مي شود: دستة اول مربوط به گروه علما مي باشد دستة دوم تراژدي گرت شن مي باشد . در اينجا ما با منيت خود گوته مواجه هستيم . جريانات گرت شن يك سري موتيف بوده اند كه گوته آنها را در تراژدي فاوست به هم مربوط مي سازد . زيرا كه اين موتيف ها در كتب قديمي و عاميانه فقط از يك دخترك فقير و بي چاره صحبت مي كنند و در تئاترهاي عروسكي نيز مطلقاً خبري از او نيست.

اولين موردي كه توجه گوته را به خود جلب مي كند ، همانا تيتانها هستند - كه در صفحات قبل در بارة آنها صحبت شد - و اين تيتانها توجه گوته را از لحاظ دروني جلب كردند . اين سالها ، سالهائي بودند كه گوته جملا ت زير را مي نوشت : . من مايلم همانگونه عبادت كنم كه موسي در قرآن عبادت مي كرد .

 باراللهي! دل تنگم، درون سينة من فضائي باز كن . (از نامة گوته به هردر ٧٠ در ماه ژوئن سال ١٧٧٢)

منيت من مي خواهد كه در جهان وسعت پيدا كند ، به جانب خدا . اين منيت در درون مرزهاي خود ملول است و رنجور. آيا اين چيزي كه ما را احاطه كرده، همان بي نهايت نيست؟ آيا در نهايت نمي توان به سر آن پي برد، اگر فقط نيروهاي لا زم در اختيار ما باشد . وقتي كه زيبائي يك منظرة طبيعي ما را مات و مبهوت مي‌كند ، نبايد خدا بيايد و منيت ما را به جانب خود هدايت كند ؟ مانند زئوس و گاني مد (ج 1، ص ٤٦ و ملاحظات آن).  انسان بودن چيست؟ يك خودي بودن در منيت خويش . تماميت . در درون خويش جمع بودن، و از خود بيخود شدن در همه بودن . خويشتن خويش را از دست دادن ، خود را از دست دادن و گم شدن. مانند موجي در يك بيكران . ميتولوژي پا به عرصه مي نهد . پرومتويس ، لجاجت خدايان ، منيت ، و . . .

اولين كلمات در بارة اشتياق مرگ و عشق به مذهب نوشته مي شوند. ولي تمام نمي شوند. زيراكه گوته قصد داشته كه درام پرومتويس را نيز بنگارد، ولي اين درام فقط يك طرح باقي ماند . گوته بار ها از خود پرسيد ، آيا نيم خدايان ، سخنگويان انسان هستند؟ در مخيلة گوتة جوان بسياري سوالا ت وجود دارند كه در اين كتاب ديگر نمي گنجند و امكان سخن گفتن به آنها داده نمي شود . گوته خود نيز هميشه در حال جستجو بود ، هميشه پرسان و هميشه جويان. همين نيز باعث شد كه وي در غالب علوم زمان خود تحصيل كند . به عنوان شاعر (كه خود نوعي خالق است) ، طبيعي دان ، عاشق ، دانشمند ، و . . . اين همه را گوته مي توانست به تصوير بكشد ، در كتابي كه وي اينك قصد نوشتن آن را دارد . در : فاوست. كتابي كه شاعري قصد نوشتن آن را دارد ، براي اين شاعر تا چه اندازه و مقدار مهم است؟ مواردي كه در اين كتاب نوشته مي شوند مي توانند له يا عليه شاعر باشند . در مورد گوته و كتاب فاوست بايد گفت كه گوته اين امكان را داشت كه حرف دلش را بزند. البته گاهي فقط به صورت جوانه ، ولي گوته امكان نوشتن و بازي كردن نقش در اين كتاب را داشت . محتواي كتاب ، مانند حكايت پرومتويس كه فقط يك طرح باقي ماند ، دور و دست نيافتني نبود . ولي زمان حال واقعي نيز نبود . شما فقط به سرزمين اموات و مردگان فكر كنيد،! يا داستان شخص فاوست را در نظر بگيريد كه تمام علوم زمان خود را تحصيل مي كند : فلسفه، طب،

حقوق ، داروشناسي ، و ...

/ 1 نظر / 173 بازدید
بانو**

سلام دبر دوست فرهيخته شاپور خوب! ممنون از تبريکت واينکه به ياد اين حقير بودی سال نوميلادی بر شماهم مبارک عزيز دوست برای اين پستت هم بگم واقعا گل کاشتی من ازش کپی برداشتم توی دفتر شخصيم. دفتری که نوشته های با ارزش وهمچنين اطلاعات ادبی تاريخی وهنری رودر اون ثبت ميکنم بازم منتظر کارای خوب شماهستم هميشه سلامت باشی .و قلمت جاری